شنبه 8 شهریور1393

انتشار ویراست سوم کتاب آیین نگارش مقاله پژوهشی،

ویراست سوم کتاب  نگارش مقاله پژوهشیروی عکس کلیک کنید و فهرست و بخش‌هایی از کتاب را ببینید

در باره‌ی ویراست سوم

در هفت سالی که از چاپ نخست کتاب آیین نگارش مقاله‌ی علمی- پژوهشی (1385) می‌گذرد این سومین ویراست است که پیش روی شماست. ویراست حاضر با ویراست دوم تفاوت‌های زیادی دارد. این ویراست با افزایش دو فصل، حدوداً سی صفحه بیش‌تر از ویراست پیشین است. کتاب به 9 فصل گسترش یافته و برخی عنوان‌ها متناسب با هدف و محتوای بخش تغییر کرده است. در بسیاری از مقوله‌ها و تقسیم‌بندی‌ها بازنگری‌هایی صورت پذیرفته است. از جمله شاهد تقسیم‌بندی کارآمدتری از مقاله‌های دانشگاهی (بخش 2-1-1) هستید. در باره‌ی تفاوت موضوع و مسئله، مسئله‌سازی، چارچوب نظری و پیشینه‌ی تحقیق (بخش 3-1 تا 3-4)، مباحث تازه‌ای افزوده‌ شده است.

بخش روش‌شناسی تحقیق که در ویراست 1389در دو جای جداگانه دور از هم افتاده بود، در این ویراست به شیوه‌ای کاربردی‌تر بازنویسی شده و پانزده روش در سه رده به اجمال معرفی شده (بخش 3-5) تا کاربران این شیوه‌نامه نسبت به انتخاب روش تحقیق آگاهی بیش‌تری حاصل کنند. در بازنویسی فصل مرجع‌شناسی (5) پایگاه‌های نمایه‌ساز و تارنماها و منابع بیش‌تری برای جست‌وجوی منابع تحقیق آمده و نشانی‌ها و آمارهای کتاب‌شناسی‌ها، تارنماها و پایگاههای اطلاعاتی نیز به‌روز شده است. در این ویراست با دو نرم‌افزار برای یادادشت‌برداری و مرجع‌نویسی آشنا خواهید شد (بخش 3-7 و 4-9) با استفاده از این نرم‌افزارها سرعت، نظم و دقت در پژوهش افزایش می‌یابد. الگوهای ارجاع‌نویسی (بخش3-6) نیز گسترش یافته و در بخش 7-1 شکل الگوهای مرجع‌نویسی منابع به گونه‌ای تنظیم گردیده که یافتن آن‌ها از روی شماره‌ی هرکدام‌ در فهرست کتاب آسان‌تر باشد.

در ویراست حاضر بر «ارجاع به زمان تولید دانش» و نقش آن در مستندسازی اطلاعات تأکید بسیار ورزیده‌ام (بخش 6-3- 4) و کوشیده‌ام پیوسته بر ارجاع به سال تولید دانش یا نزدیک‌ترین زمان به «پیدایی سند» تأکید کنم و الگوی لازم را برای این کار ارائه نمایم. معتقدم که ذکر زمان تولید دانش، شاخص مهمی برای شناخت میزان أصالت و اعتبار منبع است. از این‌رو ذکر سال انتشار، سال تصحیح یا ویرایش، سال چاپ و بازچاپ در قالب‌های دیگر هر کدام ارزش جداگانه‌ای در ارزیابی أصالت منبع دارد.

سپاس‌گزاری از آقای امیر منصوری دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه فردوسی مشهد که پیشنهادهای کارآمدی داد و با نگاه باریک و نکته‌سنج خود خطاهای متنِ نهایی را گوش‌زد کرد و تشکر از جناب آقای علی اصغر علمی مدیر انتشارات سخن که در عُسرت نشر، دشواری‌های بازچاپ کامل کتاب را با شکیبایی و گشاده‌رویی پذیرا شدند بر این قلم واجب است.

محمود فتوحی رودمعجنی

اسفند 1392 خورشیدی

دانشگاه فردوسی مشهد

نوشته شده توسط محمود فتوحی در 23:25 |  لینک ثابت   • 

جمعه 7 شهریور1393

ملطفۀ سرگشادۀ دوست و همکلاسی عزیزم بوطاهر نامقی وفقه الله به کاروند

-------- پیام اصلی --------
موضوع: ملطفه ای سرگشاده
فرستنده:<BuTaher@gmail.com>
گیرنده: <BuFotooh@Aahoo.com>
گیرندهٔ کپی:

این ملطفه‌ای است رقعت‌گون،از سوی بوطاهر نامقی مر استادم و دوست بوفتوح رودمعجنی را -حفظه ا... و وفقه و عززه فی الدارین- و اما بعد سلام و عرض ارادت، علی الرسم فی امثالها.

بندانم که چرا توقیعات عالی آن جناب دیرکشیده و خیل مشتاقان و ارادتمندان خاموشی چون من و پرخروشی چون دیگران را فیمابین برزخیان خویش و دوزخیان انتظار، فرونشانده است و یله کرده، و دیگر که ویرایش تازه‌ی مکتوب راهنمای تحقیق و نگارش را مهمل و معطل گذاشته. و این روز، شبگیر پنج شنبه غره‌ی ذیقعده، شش روز گذشته از شهریور فرس، که خواب از سرم شده بود و قفیز صبر پرگشته و طوفان خیالات بر من حمله آورده، بر آن شدم تا رقعتی نبیسم مر خداوندگار جهان، سلطان را و از وی درخواهم تا عوایق بردارد و امانی و نهمت ما را منحت فرماید و کار یکرویه سازد. گاه می‌اندیشم تا با خیل منتظران، چاشتگاه به صحرا شویم نماز استسقا را، و از خداوند در خواهیم خون شیر شدن را اندر زمان و برفور اگر تاخیر این مثنوی را سبب بوده، و رفع زحمت را اگر اذناب خامل ذکر و فرومایگان دم کنده که رتبت دستبوس ارباب دنیوی را یدک همی کشند، مسبب و مزاحم بوده. و در نتیجه من که بوطاهر باشم ،با الفی تمام دل خاسته، این رقعت بیهقی وار نبشتم و با ضمان سلامت، به صاحبان برید و مبشران مسرع و خیاره با استران سبک که ایمیل و کاروندگاه استادم بوفتوح باشد، به رغم مشرفان بی مقدار ارباب دنیوی ،گسیل و ارسال داشتم و به مشهد ایشان فرا راندم و پیشکش نموده. و از ایشان درخواسته، خلاصه و پوست‌کنده که: شما که خداوندگار هنر و قلم‌اید -شمشیر را خود بندانم!- این فرا نستانم و بیش روی نیست که بر این تاخیر، زوزنی‌زادگان بی اصل و وضیع و فرومایه را بادی در سرجنبد و قوت گیرند و خوابی بینند مر آب و اعتبار استاد را. و دوستان مشتاق را از غیبت شمس -برزخیان و ویرایش تازه‌ی مکتوب راهنمای نگارش  و پژوهش- دل به دو نیم شود و صفرا فزاید و ضجرت خیزد. و منتظران را لهیب آتش انتظار، دل و جگر بسوزد. و در پسین کلام ازحضرت خداوندگار جهان سلطان،می درخواهم که زلت ها از ما بندگان تجاوز فرماید واز خاتونان وسرپوشیدگان سرای باقی مر استادم را موهبت فرماید. و نیز از استادم و دوست بوفتوح -اعلی ا... مقامه و توفیقاته- می چشم دارم که اگر من بنده بی محابا جسارت کرد و زبان شوخی فرا استاد نمود و به حضرت داور شد مظالم را و باشد که به نادانسته حرمت فرو نهاد که این همه از زخم ضجرت و انتظاری بود که دل به درد می‌داشت، و با نقدی محقر ،اما حلال از دسترنج سوی مصر شد و کوس رسوایی خود به صدا درآورد و آب خویش ببرد، به سبب دوستی دیرین و مشافهه و ممالحت پسین و اکتساب نعم دانش و ادب از خوان گسترده‌ی مکتوبات وزین و تجسس و تعلم در ادبگاه کاروند پارسی این گستاخی روی نمود و در وجود آمد. پس با تکیه بر نواخت سابق استاد، از حضرتش چشم می‌دارم که اگر ژاژی بیند به چیزی نگیرد و اغماض فرماید و نیز با مساهلتی درگذاشتنی این گشادنامه‌ی به رنج آمیخته را جایگاه قبول افتد و با مجاملت و عین رضایت پاسخ عنایت فرماید.

والسلام الاحقر الانام بوطاهر نامقی

غره ذیقعده ۱۴۳۵هجری قمری/ششم شهریور۱۳۹۳شمسی

نوشته شده توسط محمود فتوحی در 19:23 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه 30 مرداد1393

مقاله‌ای که نیازمند بازنگری کلی است.

بنا بر نظر داوران مقالۀ شما باید بازنگری کلی شود:
عنوان سبک‌شناسی تمهیدات ساختاری- نشانه‌شناختی در حکایت‌های اعتقادی [کتاب ....]
این مقاله نگاه تازه ای به یک موضوع سنتی دارد اما شاکلۀ مقاله سست است:
الف) وجه توصیفی بر مقاله غالب است.
ب) علل ایجادی، نقش و کارکرد مقولات شناسایی شده  به بحث گذاشته نشده است.
ج) برخی بخشها دچار ضعف استدلال است.

 پیشنهادها برای بازنگری:

عنوان پیشنهادی فصلنامه: «رابطۀ ساختار با اعتقادات در حکایتهای اعتقادی  [کتاب ....]»
1- طرح دقیق و قوی مسئله و بیان اهمیت آن در ادبیات دینی: مقدمه با طرح مسئله شروع نشده است بهتر است به جای شروع با تعریف حکایت، مسئله مقاله و دلیل اهمیت آن بیان شود.
2- ویرایش عنوانهای اصلی و فرعی و تنظیم روابط میان عنوانها: عنوانهای فرعی را متناسب با عنوان مقاله پیشنهاد داده ایم که در حاشیه نسخۀ مقاله پیوست درج شده است.
3- حک و اصلاح نثر و زدودن جمله‌های حاوی گزاره‌های کلی و عام که در بیان ایدۀ اصلی مقاله فاقد نقشند.
4- ارائۀ تحلیلهای معنادار از مقولات توصیف شده (بیان این که چرا این گونه ساختارها و تمهیداتی انتخاب شده اند؟ گزینش چه میزان تابع سنت است؟ ارزش اقناعی این حکایات چقدر است؟ نقشهای دیگر آنها چیسیت؟)
5- برای این که مقاله ساختار استدلالی و اقناعی قدرتمندتری پیدا کند در شیوۀ نگارش و پاراگراف نویسی بازنگری شود.
6- تشکیک: غفلت از نقش همدلی مخاطب: اگر این حکایتها برای کسی که معتقد نیست (مثلاً اعتقاد به عرفان ندارد یا مسلمان نیست) بیان شود آیا باز هم همین تأثیرات و نقشها را دارد؟ نگاه به موضوع از منظر یک غیر معتقد به مقاله وجه انتقادی قویتری می دهد.
7- «حکایت انتقادی» اصطلاح خاص این مقاله است باید «داخل گیومه» بیاید و دقیق تعریف شود.

پس از بازنگری، مقاله را از طریق همین کد فعلی ارسال کنید.

انتشار مقاله منوط به تأیید داوران است.

بدورد


برچسب‌ها: نقد ادبی
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 10:53 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه 21 مرداد1393

چرا مقاله من پذیرفته نمی‌شود (5)

مکاشفات پیشگویانه در اشعار ...

مقاله دو مسئله جدا گانه دارد:
الف) تجربۀ شعری و الهام ها و مکاشفات  شاعرانه در شعر ....
ب) خوش بینی و امید شاعر  به آینده
هر کدام از این دو مسئله می تواند  موضوع مقاله ای جداگانه باشد که با روشهای دقیق متنی و استعاره شناختی بررسی شود.
قبول ارتباط این موضوعها با آپوکالیپس (پیشگویی) که در عنوان مقاله امده و در مقدمه نیز مفصل در باب آن بحث شده است دشوار است.

توضیح:

در لغت نامه ها ذیل واژهء آپوکالیپس آمده است : مکتبی از متون مذهبی مسیحی و یهودی ما بین سنوات ۲۰۰ قبل از میلاد تا ۳۵۰ بعد از میلاد که در آن به پیشگویی در مورد آخرالزمان و نابودی جهان و رستگاری درستکاران پرداخته شده (لغت نامهء میراث آمریکایی)

هر گونه پیشگویی یا مکاشفه خصوصا در مورد در بلایای طبیعی که منجر به نابودی جهان شده یا جنگی که بواسطه آن نیروهای خیر برای همیشه بر نیروهای شر پیروز می شوند.

 

نوشته شده توسط محمود فتوحی در 18:56 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه 15 مرداد1393

چرا مقاله من پذیرفته نمی‌شود (4)

1- مقاله حاوی گزاره های کلی در بارۀ شعر [...] است.
2- نتایج این مقاله نویافته و تازه نیست بلکه در مقالات مکرر و فراوانی که در بارۀ این شاعر نوشته شده است بیان گردیده است (نک. مجموعه مقالات ... و کتاب آقای ... و نیز کتاب .... و بسیاری مقالات دیگران).
3- نویسندگان محترم مقاله نگفته اند که این مقاله  در میان مقالات متعدد و کتابهایی که در بارۀ شعر [...] نوشته شده چه جایگاهی دارد. این مقاله چه مسئلۀ تازه ای در باب شعر [...] طرح کرده که در آن مقالات نبوده است. اگر پیشینۀ تحقیق را به دقت بررسی می کردند قطع یقین از نوشتن این مقاله منصرف می شدند.
موضوع مقاله (طبیعت در شعر [...]) تازگی ندارد.

4- مقاله نه مسئلۀ و مجهول مهمی دارد و نه پشتوانۀ نظری مشخصی.
5- مقاله روش تازه ای برای بررسی موضوع نیز اتخاذ نکرده است.


برچسب‌ها: نقد ادبی
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 18:45 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه 9 مرداد1393

چرا مقالۀ من پذیرفته نمی‌شود (3)

موضوع مقاله «نقد و بررسی مقالات علمی-پژوهشیِ ادبی در دهۀ 1380»

داور اول:

متاسفانه این مقاله نیز مانند بسیاری از مقالات ادبی که از روش آماری بهره برده اند دچار خطاهای اساسی است.
1- نویسنده در روش نمونه گیری دچار اشتباه فاحش شده اند . درک نادرست از نمونه ی شاهد باعث شده است که کلاً روش نمونه گیری این مقاله اشتباه باشد و نتایج علی القاعده غیرقابل استناد.
2- در کارهای آماری ابتدا باید هدف مشخص باشد و سپس سراغ آمارگیری برویم. اما در این کار تا توانسته اند اطلاعات جمع کرده اند بی آنکه بدانند با این داده ها و اطلاعات چه خواهند کرد؟
مثلاً دلیل آوردن آمار مربوط به جنسیت نویسندگان، تعداد نویسندگان و ... چه می توانسته باشد؟ فرضیه ای برای مقایسه ی نویسندگان زن و مرد و نیز مقالات با تعداد نویسنده ی مختلف ارائه نشده است و آوردن این اطلاعات بی فایده است. مضاف بر اینکه نتایج تحلیلی که پس از جداول آورده شده است غالباً نادرست و غلط است.
3- آمار ارائه شده (با فرض صحت) تماماً توصیفی هستند و هیچ چشم اندازی برای شناخت و حل مشکلات مقاله های ادبی ارائه نمی کند.
4- مشخص نیست رویکردهای متن محور، مخاطب محور نویسنده محور و... بر چه اساسی انتخاب شده اند.

در مجموع در این مقاله تلاشی طاقت فرسا انجام شده است اما به علت عدم آشنایی نویسندگان با تجزیه و تحلیل های آماری به نتایجی غیرقابل استناد و نادرست انجامیده است.

داور دوم:

مولف /مولفان محترم به رغم ایرادی که به انبوه مقالات پژوهشی فاقد روش و رویکرد، وارد می کنند خود فاقد روش شناسی اند. تصور نادرست مولفان این گونه مقالات این است که پرداختن به بحث های آماری فی نفسه واجد ارزش تحلیلی یا تبیینی یا نتقادی یا دربردارنده حیث نظری است درحالیکه این نظریه ها هستند که آمارها را تفسیر می کنند و آنها را به حرف می آورند . اعداد و ارقام بی پشتوانۀ نظریه ها اعداد و ارقام گنگ و خاموشند.
این تقسیم بندی چهارگانه و پنجگانه «متن محور، مولف محور، مخاطب محور و ...»  هم اولا از فرط تکرار نخ نما شده است ثانیا تقسیم بندی دقیقی نیست -شاهدش در همین مقاله موجود است. (جزئیات در کامنتهای  حاشیۀ مقاله پیوست است).

نوشته شده توسط محمود فتوحی در 18:30 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه 2 مرداد1393

چرا مقاله من پذیرفته نمی‌شود (2)

با سلام و احترام 

سپاسگزاریم که مقاله «....» را به فصلنامه نقد ادبی ارسال فرمودید. بنا بر رأی داروان  مقاله  قابل انتشار نیست.

دلایل: 

1- در بخش مقایسه میان فرمالیسم و سنت ما: مقاله ی مورد نظر حق مطلب را در مورد سنت بلاغی ما ادا نکرده است. بخش اعظم مقاله به معرفی فرمالیسم اختصاص دارد و بحث مقایسه میان فرمالیسم و سنت بلاغی در دو سه صفحه به سر انجام رسیده است، آنهم با نتیجه گیری های شتابزده. فرمالیست ها بر وحدت میان "فرم و محتوا" تاکید داشتند و ذهن بلاغیون سنتی ما تحت سیطره "دوگانگی لفظ و معنا" بود- و تازه فرم و محتوا هم ارتباط چندانی به لفظ و معنای قدما ندارد-، تحلیل های بلاغی سنتی معمولا از حد بیت و جمله فراتر نمی رود حال آنکه فرمالیست ها کلیت اثر را در نظر داشتند، زیبایی در ذهنیت کلاسیک وسیله است و در ذهنیت مدرن هدف، و... .اساسا بنیان های فکری این دو رویکرد متفاوت تر از آن است که با یکدیگر قابل قیاس باشد. 

2- پانزده صفحه نخست مقاله مروری است بر تاریخچه و اصول فرمالیسم که درمنابع بسیاری تکرار شده و حتی برای خواننده فارسی زبان ملال آور به نظر می رسد. گرچه صورت بندی دقیق آنچه در دیگر منابع آمده می تواند دست کم کارکرد آموزشی داشته باشد، اما در نشریه "نگره" (دفتر ششم، بهار 89) مقاله ای با همین هدف به چاپ رسیده که از مقاله حاضر منسجم تر و روشن تر است. سردبیران آن نشریه این توضیح را در مورد مقاله فوق الذکر داده اند: " نقد و بینش فرمالیستی در کتابهای پرشماری آمده و در این باره چندین مقاله به فارسی نوشته شده است، اما بسیاری از اهل قلم و خوانندگان چنین متن هایی در پی برخورد با متنی هستند که ضمن ارجاعات کافی و مصداق های بارز، تصویری خودبسنده از این دیدگاه ارائه کند.به همین دلیل از آقای جواد اسحاقیان خواسته شد تا متنی با چنین ویژگیهایی تدوین و در اختیاردفتر نقد نگره بگذارد"(پایان نقل قول از نگره). مقاله اسحاقیان به چند منبع لاتین ارجاع داده و در مورد برخی مفاهیم فرمالیستی مثال هایی از ادبیات داستانی معاصر فارسی آورده که روشنگر است.مقاله حاضر نه تنها به یک منبع لاتین هم مراجعه نکرده که جملات و مفاهیم کلیدی فرمالیسم را حتی به صورت تئوریک هم توضیح مبسوط نداده است. مثلا معلوم نیست "مقصود از فرم معنای ویژه ای از شکل اثر هنری است که به ساختار نزدیک است"(ص3) یعنی چه، یا معلوم نیست "هر نشانه ای در فرم نشانه ای برای محتواست" را خواننده چگونه باید بفهمد، یا "فرم همان پویایی محتواست" اساسا چه مفهومی دارد و چگونه باید در یک اثر ادبی این پویایی را درک کرد. مقاله اگر بناست آموزشی باشد باید تا حد ممکن بحث را ملموس کند. 

 

سردبیر 

با ارادت و احترام

 

 

نوشته شده توسط محمود فتوحی در 17:13 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه 2 مرداد1393

چرا مقاله من پذیرفته نمی‌شود (1)

این روزها به فکرم رسید که ایراداتی که داوران فصلنامه نقد ادبی بر مقالات می گیرند و ممکن است برای محققان آموزنده باشد در اینجا درج کنم شاید خالی از فایدتی نباشد:
مقاله ای در باب تشبیه و روند دگرگونی تشبیه در سبک خراسانی نام مقاله را نمی نویسم فقط نظر داور را

1- بحث در بارۀ سبک و مسائل نظری آن با آن همه ارجاعات به منابع معتبر انگلیسی، نقش دکوراتیو به مقدمه و بخش نظری مقاله داده است.

2. در بخش نتیجه گیری، نتیجه اصلی مقاله  فقط  همین یک جمله زیر است و بقیه این بخش زاید است:
«در گذار زمان روند دگرگونی ساختمان تشبیه در دیوان شاعران سبک خراسانی، متأثّر از بسته‌تر شدن زاویة ساختمان تشبیه در سبک این دوره بوده است».
این نتیجه تازگی ندارد و از بدیهیات سبک شناسی شعر فارسی است. روند دگرگونی ساختمان تشبیه از تفصیل به موجز و  بلیغ و نهایتاً به استعاره مرشحه پیش می رود.

3. حلاج هیچگاه دیوان فارسی نداشته و دیوان موجود به نام حلاج از کمال الدین حسین خوارزمی شاعر متوفای 840 هجری است. (نک. سید مهدی خیراندیش «حلاج یا خوارزمی؟»در ماهنامه کتاب ماه ادبیات و فلسفه آذر و دی 1384 شماره 98 و 99 و نیز نک. به پایمرد،منصور. دیوان منتسب به حلاج و نظر پیشکسوتان، حاشیه ای بر مقاله «حلاج یا خوارزمی». در کتاب ماه ادبیات و فلسفه » اردیبهشت و خرداد و تیر 1385 - شماره 103 و 104 و 105). سبک این دیوان آشکارا متعلق به گفتمان شعر عرفانی فارسی قرن هفتم به بعد است و این خطا از محقق سبک شناسی با این دقت شایسته نیست.اشعار منتسب به ابوسعید ابوالخیر نیز محل بحث است.

4- مقاله گرچه از روش علمی و نرم افزار تحلیل آماری spss بهره برده اما در واقع زحمت بسیار برای هیچ کشیده است. مجهول مقاله از پیش معلوم بوده است. کاش این دقت و زحمت صرف مسئله‌ای می‌شد که نکته‌ای به دانش ما در باب شعر سبک خراسانی بیفزاید.

جمع امتیازها : 59 از 100 (نمره پذیرش 70 به بالا)

نوشته شده توسط محمود فتوحی در 4:26 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه 18 خرداد1393

تاریخ ادبیات برزخیان: دیدار یازدهم: شاعر آنارشیست(روز دوم)

فردا عصر من نیم ساعتی دیر به آغاز جلسه رسیدم. لحن شاعر اعتراض تند شده بود و بی‌پروا و عریان علیه موسیقی سنتی ایرانی حرف میزد.

... نه آقا! متحول نمی‌شه اینا هفتا دایرۀ بسته‌ان شور و ماهور و چهارگاه و همایون و ... شما می‌تونی همه‌شو از هشت صبح تا ظهر بزنی. اینا راوی غزل فارسی‌ان. از یه پیش درآمد شروع می‌شه بعد یه چهار مضراب می‌زنه، بعد یارو عر عر می‌کنه بعد یه تصنیف می‌خونه بعد یه رنگِ نمی‌دونم چی چی می‌زنه. تموم. والله من این قدر نفرت زده‌ام از این موسیقی که اصلاً حوصله‌ی گوش دادنش رو ندارم..

یکی از حضار که حریف شاعر اعتراض نبود گفت:


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 16:40 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه 22 اردیبهشت1393

تاریخ ادبیات برزخیان: دیدار یازدهم: شاعر آنارشیست (روز اول)

حدود 25 سال از الآن که شما این سطرها را می‌خوانید به عقب برگشته‌ام. اعلانیه چسبانده‌اند که امروز  بزرگ‌شاعر اعتراض از ایران آمده، در یک میزگرد آزاد ادبی شرکت می‌کند. خبر همه جا پیچیده. این جلسه جنجالهای بزرگی به پا می‌کند که هنوز بعد از بیست و پنج سال حرف و حدیث بر سر آن ادامه دارد. به محل سخنرانی وارد می‌شوم:

Near East Studies Department

«بخش مطالعات خاور نزدیک»

تأسیس 1894 م.

کاغذهای راهنمای سخنرانی مرا می‌کشد به سمت اتاق فارسی، کورس ادبیات معاصر ایران. «در این اتاق  تنگ، چه حرف‌های گنده‌ای زده آن شاعر مو سفید

می‌لغزم توی هوای کلاس. پیرمردی با موهای سپید که لب پایینش بلندتر و آویزان است،

 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 22:13 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه 21 اردیبهشت1393

مسئلۀ قبول و اقبال مخاطب

«وقتی میر زیناخان سامان، [در هند] شرحی بر گلستان نوشت، حاشیه‌نشینان، به طریق خوش آمد گفتند که بهتر از گلستان نوشته است. بهبوت رای، تاب شنیدن نیاورده گفت: میر صاحب! شیخ سعدی به هر نهج سرمایه‌ی قبول الهی به دست آورده. این شرح را باید دید که به قبول کسی از بندگانش هم برسد یا نرسد». (تذکره‌ی سفینه‌ی خوشگو، ص 128 : شرح حال بهبوت رای بانیه)

حاقظ گوید:

صد نکته غیر حسن بباید که تا کسی                   مقبول طبع مردم صاحب‌نظر شود

حسد چه مي‌بري اي سست نظم بر حافظ          قبول خاطر و لطف سخن خدا داد است 

کليد گنج سعادت قبول اهل دل است                  مباد آن که در اين نکته شک و ريب کند

جامی گوید:
به مقبولي کسي را دسترس نيست              قبول خاطر اندر دست کس نيست
بســا زيبا رخ نيــکو شــمايل                         که سويش طبع مردم نيست مايل
بسا لولي‌وش شيرين کرشمه                      که ريزد خون ز دلها چشمه چشمه (جامی)

فیض کاشانی گفته است:

گفتم: که مي‌رسد به سرا پرده‌ی قبول؟           گفت: آن که از قبول کسان احتراز کرد

اما اقبال و قبول عامه در نظر بسیاری از قدما عیب بوده است:

انوری گوید

 انوري بهر قبول عامه چند از ننگ شعر          راه حکمت رو، قبول عامه گو هرگز مباش

سنایی گوید:

ز پي رد و قبول عامه خود را خر مکن             زان که کار عامه نبود جز خري يا خر خري

و صائب گوید:

گرفتم ترک دلدار از هجوم بوالهوس صائب         اياز خاص را عيب قبول عامه بس باشد

تشريف خاص پادشهان آدميت است              نتوان قبول عامه به نقد روان خريد

جامی در رد قبول عوام گوید:

شعر کافتد قبول خاطر عام                          خاص داند که سست باشد و خام 

 بيدل دهلوي گوید:
از قبول عام نتوان زيست مغرور کمال              آنچه تحسين ديده‌اي زين قوم دشنام است و بس

نوشته شده توسط محمود فتوحی در 1:24 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه 16 اردیبهشت1393

سپاسگزاری

من لم یشکر الخالق لم یشکر المخلوق

از همۀ بزرگوارانی که در سوگ پدرم با خانوادۀ ما ابراز همدردی و  همدلی فرمودند صمیمانه قدردانی  و تشکر می‌کنم. برای همه ایشان از ایزد منان سلامت و طول عمر با عـزت خواستارم.
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 12:59 |  لینک ثابت   • 

شنبه 13 اردیبهشت1393

در رفتن جان از بدن

سالها بیت سعدی را شنیده و خوانده بودم اما نفهمیده بودم تا روز سه شنبه عصر ساعت سه و نیم. حالا باتمام وجودم می‌فهمم که سعدی چه گفته است:

                                           در رفتن جان از بدن، گویند هر نوعی سخن

                                      من خود به چشم خویشتن، دیدم که جانم می‌رود.

سه سال پیش خواهرم که رفت رفتنش را ندیدم. او را خفته در پارچه‌های سفید بر کف غسال‌خانه بوسیدم. دستهاش سرد بود.

اما پدر!


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 12:14 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه 27 اسفند1392

زن‌وارگی تمدن پسامدرن

 بگذار تمدن پسامدرن را تمدن تن بنامیم، چراکه تن، معبد آن است و در آن، فرزند آدمی در ابعاد «تن» به تأمل می‌نشیند. فلسفه‌ی زیبایی‌شناختی در این تمدن بر اصل عُریان واقعیت و نمایش عریان حیات، مبتنی است. «مانکن» رب‌النوع بازارهای مدرن است، که هر لحظه به رنگی در می‌آید و إعجازش مُد است. مناسک در آیین پسامدرن، عبارت است از طواف ویترین‌ها و سعی زیبایی‌شناسانه‌ی چشمها، میان پوشاک و تن. هروله‌ی اندام‌ها در پاساژها و مال‌ها. آرایشگاه‌ها معابد آیین تأنیث شده‌اند و لوازم آرایش هدیه‌های خدایان.

برچسب‌ها: پسامدرن, فمینیسم
ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 2:35 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه 19 اسفند1392

قابل توجه دانشجویان درس صائب و دیگران/ دانشگاه فردوسی

دانشجویان عزیز کلاس صائب و دیگران

سلام

با پوزش از این که در  جلسه دیروز، فرصت نیافتم توضیحات لازم در بارۀ تکلیف درس را خدمتتان عرض کنم. قول دادم که موضوع کارهای دانشجویان را از طریق کاروند اعلام کنم. در این یادداشت نام دانشجویان و کاری که باید انجام دهند با پرسشها و اطلاعات لازم آمده است.

لطفا با دقت ادامۀ مطلب را مطالعه فرمایید.

 نورزوتان پر شور و شادمانی

بدرود


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 11:37 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه 15 اسفند1392

ارزش‌های معاصر، مسئلۀ نقد دانشگاهی

از سالها پیش منتقدان مطبوعاتی بر رویکردهای دانشگاه به نقد ادبی و بویژه نقد آثار معاصر خرده می‌گیرند و منتقدان دانشگاهی را متهم به محافظه‌کاری، معاصر هراسی، گذشته‌گرایی و نبش قبر می‌‌کنند. از دیگر سو برای بسیاری از استادان برجستۀ ادبیات فارسی پذیرفتنی نیست که آثار ادبی نوظهور معاصر در شمار مواد درسی یا موضوعات پایان‌نامه و مقالۀ دانشگاهی درآیند. صرف نظر از این که کدام یک از این دو دیدگاه درست است این روزها شاهدیم که تازه‌ترین متنهای ادبی فارسی، بویژه رمان با فاصلۀ کمتر از یکی دو سال پس از انتشار، موضوع پژوهش‌های دانشگاهی شده‌اند.

یکی از دلایل این روزآمد شدن، گسترش ...


برچسب‌ها: نقد ادبی, رشتۀ ادبیات فارسی, معاصر
ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 20:34 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه 9 بهمن1392

تعامل مولانا جلال‌الدین بلخی با نهادهای سیاسی قدرت در قونیه

چرایی همدلی و همراهی مولانا جلال‌الدین محمد بلخی با حاکمان سلجوقی و دست‌نشاندگان مغول در آناتولی درخلال غارت پایتخت خلافت اسلامی، پرسشی است که ذهن بسیاری از دوستداران مولانا را به خود مشغول کرده است. مسئله‌ی این مقاله بررسی رفتارهای سیاسی این فقیه و عارف پرنفوذ قونیه و تبیین مبانی نظری این رفتارهاست. برای تبیین مسئله، رفتارهای سیاسی مولانا را براساس اسناد تاریخی در سه سطح بررسی کرده‌ایم:

الف) توصیف ساختار قدرت در قونیه و گزارشی از روابط مولانا با سیاستمداران؛

ب) تفسیر رابطه‌ی رفتارهای سیاسی مولانا با ناخودآگاه سیاسی او؛

ج) تبیین چرایی رفتارها و دلیل وجود تناقض در عمل و اندیشه‌ی سیاسی وی.

مقاله نتیجه می‌گیرد که خرده‌ایدئولوژی "الزام اطاعت از اولی‌الامر"، همراهی متدینان با ظلمه و تأیید آنان را توجیه می‌کند. نیروی عظیم ایدئولوژی مانع آن می‌شود که فردی چون مولوی یا جامعه‌ی او بتواند از تناقضات بنیادین خود آگاه شود. ایدئولوژی نه‌تنها همه‌چیز را توجیه می‌کند، بلکه تناقض‌ها را طبیعی جلوه می‌دهد.

مجلۀ زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی: مقاله 3، دوره 21، شماره 74، بهار 1392، صفحه 49-68

نوع مقاله: پژوهشی
نویسنده: محمود فتوحی   
دانشگاه فردوسی مشهد

دریافت متن مقاله از اینجا



برچسب‌ها: مولوی, قدرت, قونیه, مغول
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 13:4 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه 6 بهمن1392

ارجاع به سال تولید اندیشه یا سال انتشار کتاب

چرا ذکر سال تألیف کتاب یا مقاله در ارجاع‌نویسی اهمیت دارد؟ در پاسخ به این پرسش باید گفت که ذکر سال نشانگر تاریخ تولید دانش و اندیشه است که در بررسی پیشینه‌ی تحقیق و در شناخت تاریخ علم حائز اهمیت است. بر مبنای تاریخ تولید دانش است که روند دگرگونی و سیر تحول و تکامل یک دانش یا نظریه را می‌توان شناخت. برای روشن شدن مطلب، فرض کنید کتاب کویین‌تیلیان در سال 2012 میلادی چاپ شده و شما در ارجاع به آن در درون متن‌تان بنویسید (کویین‌تیلیان، 2012 : 234) و در فهرست منابع نیز همان سالِ چاپِ کتاب را بنویسید و مشخصات نشر را به این شکل بیاورید:

Quintilian, Marcus Fabius. (2012); Institutio Orataria, Tr. H.E.Butler, Leob Classical Library ,Cambridge: Harvard University Press.

خواننده‌ی شما اگر کویین‌تیلیان را نشناسد یقیناً خواهد پنداشت که .....

ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 15:2 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه 16 دی1392

چرا پیشینۀ تحقیق مهم است؟

اگر محقق تازه‌کاری بپرسد چرا باید پیشینه تحقیق را با جدیت مطالعه و ارزیابی کنیم؟ در پاسخ می‌گوییم که قبل از شما پژوهش‌هایی مرتبط با موضوع شما انجام شده و شما باید آن‌ها را دقیقا مورد بررسی قرار دهید. براي تعيين هدف و تنظيم سؤالهاي تحقيق، نیاز دارید که منابع و اسناد مربوط به موضوع خود را دقیق بررسی كنید، تا بدانید كه پژوهش‌تان در کجای روند مطالعات آن موضوع تخصصی قرار می‌گیرد.

بررسی پيشينه‌ی بحث در واقع يك مرور انتقادی است و تا آنجا بايد پيش رود كه پيش‌زمينه‌ی ‌تاريخي مسئله را روشن كند و جايگاه تحقيق شما را در ميان پژوهش‌های انجام شده نشان دهد. از یاد نبرید که مخاطبان اصلی مقاله‌ی پژوهشي، صاحب‌نظران در آن موضوع هستند. از سویی نقلِ قول و استناد علمي به آثار پيشين، بخشي از مسئوليت تحقيقي و علمي مؤلف است. خلاصه آنکه در انجام یک پژوهش علمی لازم است که:

-   ارتباط کار خود را با پژوهش‌هایی که دیگران در آن زمینه انجام داده‌اند روشن کنید.

-   بدانید چه كساني به قلمرو مسئله‌ی شما نزديك شده‌اند.

-   مطمئن شوید که كسي به پرسش‌هاي شما پاسخ نداده است.

-   جنبه‌هایی را که پژوهش‌های قبلی به آن توجه نکرده‌اند شناسایی کنید.

-   روند تکاملی پژوهش‌ها را تا این لحظه که قصد شروع تحقیق را دارید بشناسید

-   به ضرورت تازگی و نوآوری در پژوهش خود بیندیشید و میزان آن را تعیین کنید.

-   روش‌های موفق در پژوهش‌های قبلی را به کار گیرید.

-   از تکرار شکست‌های قبلی و کاربرد روش‌های بی‌نتیجه پیش‌گیری کنید.

-   از دوباره‌کاری و تکرار بپرهیزید.

تسلط بر ادبيات تحقيق، شما را در تعريف مسئله، طراحی پرسش، نوشتن فرضيه‌های تحقيق راهنمايي مي‌كند. بررسی کارهای انجام شده شما را از میزان آشنایی صاحب‌نظران با موضوع آگاه می‌کند و کمک می‌کند تا استعداد و انتظارات مخاطبان مقاله یا رساله‌ی دانشگاهی را شناسایی کنید و بدانید پژوهش را چگونه طراحي، مديريت و اجرا كنید. همچنین شما را ياري مي‌كند تا پرسش‌هايتان را پالايش كنید و پرسش‌هاي دقيق و تيزبينانه‌اي درباره‌ی مسئله طرح نمايید.

می‌بینید که مرجع‌شناسي و شيوه‌ی شناسایی و ارزیابی منابع، مؤثرترین اصل در پژوهش دانشگاهي است. بايد به اندازه‌ی كافي منابع و مراجع درباره‌ی موضوع در دسترستان باشد تا به پیشینه‌ی تحقیق تسلط پیدا کنید. براي جست‌وجو دقت و حوصله‌ی كافي به خرج دهيد. ممكن است عنوان‌هاي جالب و جذابي پيدا كنيد، اما به راحتي به اصل منبع دست پيدا نكنيد.

روش بررسی پیشینه‌ی تحقیق

در جستجو و بررسی منابع پیشینه‌ی پژوهش این مراحل را طی کنید:

1)   واژگان کلیدی مسأله تحقیق را مشخص کنید

2)  منابع اطلاعات را با کمک واژگان کلیدی شناسایی کنید.

3)  منابع مرتبط با مسئله‌ی پژوهشی شما را انتخاب کنید.

4)  منابع یافته شده را بر اساس اولویت ارتباط با موضوع تحقیق خود طبقه‌بندی کنید.

5)  چکیده‌ی محتوای هر منبع را بنویسید

6)  منابع اصلی را نقد و ارزیابی کنید.

7)  از منابع و پیشینه پژوهش یک تصویر روشن، با نظم سال‌شمارانه بانگاهی انتقادی بنویسید.

از یاد نبرید که این بخش را باید قبل از تهیه پرپوزال تحقیق بنویسید.

نوشته شده توسط محمود فتوحی در 19:58 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه 26 آذر1392

موضوع یا مسئله‌ی تحقيق

بسیاری از پژوهشگران جوان موضوعی در ذهن دارند و همان را مسئلۀ تحقیق می دانند. اما واقعیت آن است که از موضوع تا مسئله هنوز راهی در پیشروی آنهاست. جان ديوئي گفته است كه نخستين گام براي پژوهش، احساس وجود يک «مسئله» است؛ به اين معني که پژوهشگر با مجهول يا مشکلي روبه‌رو شده که نمي‌تواند در مقابل آن ساکت بماند. مسئله‌ی تحقيق، نقطه‌ی آغازين هر گونه فعاليت پژوهشي است. اجازه بدهید تفاوت میان موضوع با مسئله را به اختصار بیان کنم:

فرق موضوع با مسئله:
«موضوع تحقیق» با «مسئله‌ی تحقیق» فرق دارد. شما می‌توانید به راحتی موضوعی را برای تحقیق انتخاب کنید اما به سادگی نخواهید توانست «مسئله» بسازید. مثلاً «مهاجرت نخبگان» یک موضوع است اما هنوز مسئله نیست. اما اگر بخواهید مسئله‌ای برای این موضوع طراحی کنید باید در یکی از این زمینه‌ها پرسش‌های روشن و هدفمند طرح کنید:
-    جمعیت‌شناسی نخبگان مهاجر.        
-    علل مهاجرت نخبگان (اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، اعتقادی، علمی ...)
-    مشکلات نخبگان در کشور میزبان (اقتصادی، اعتقادی، فرهنگی ...)
-    پیامدهای مهاجرت برای کشور مبدأ.
-    دستاوردهای نخبگان برای کشور میزبان (اقتصادی، علمی، فرهنگی...)
-    نقش مهاجران نخبه در روابط بینافرهنگی (انتقال، ترکیب، استحاله...)

اگر برای هریک از عنوان‌های بالا بتوانید یک تا سه پرسش جدی طراحی کنید آن‌ها به یک مسئله پژوهشی تبدیل می‌شوند. هر پژوهش، فعالیتی است براي یافتن مجهولی كه هيچ‌كس تا این زمان براي آن پاسخي ارائه نکرده است. پس داشتن مسئله در گرو داشتن «پرسش‌» است. كسي مي‌تواند در يك زمينه‌ی علمي، پرسشهای تازه طرح كند كه بر موضوع پژوهش اشراف داشته باشد. با ذهن خالي و بدون اطلاعات قادر به كشف سؤال نيستیم. به قول مولوي «هم سؤال از علم خيزد هم جواب».
اغلب پژوهشگران جوان، موضوعی را انتخاب می‌کنند و بدون داشتن مسئله و پرسش، پژوهش خود را آغاز ميكنند. آن‌ها پس از گردآوري انبوهي از داده‌ها و مواد درمي‌مانند و نمي‌دانند با آن داده‌ها چه كنند.‌
موضوع مقاله‌ی پژوهشي يا پايان‌نامه‌ی تحصيلي بايد داراي اين ويژگي‌ها باشد:
- روشن و قابل فهم باشد.
- بسیط (واحد) باشد نه مرکب
- خُرد و محدود باشد. می‌دانید که حل مجهولهای بزرگ ممکن نیست.
- نو باشد. اصیل بودن در گرو تازگی و ابداع است.
- پرسش‌هاي جدي و هدفمند را دنبال کند. 

باری، مسئله‌یابی مستلزم داشتن ذهن خلاق و اطلاعات دقیق پیرامون موضوع است.

بعد التحریر:

این یادداشت را گذاشتم که به دوستان بگویم که این روزها در کار روزآمد کردن کتاب آیین نگارش مقاله‌ی پژوهشی هستم و امیدوارم بتوانم ویراست سوم آن را برای چاپ یازدهم تقدیم علاقه‌مندان کنم. اگر نقد و نظری بر ویراست دوم آن کتابچه دارید هدیه کنید و دریغ نفرمایید.

نوشته شده توسط محمود فتوحی در 20:30 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه 28 آبان1392

سبک هندی شبیه شعر حجم

آنقدر حرف نگاه تو شنیدم که مرا         پنبه‌ی گوش به رنگ گل بادام بود

در زیر ساخت بیت فوق یک تشبیه سنتی قرار دارد:  چشم= بادام .

اما شاعر و ذوق زمانۀ او این تناسب نخ‌نمای ادبی را به یک تصویر پیچیدۀ پنهان تبدیل میکند تا «معنی بیگانه» مورد پسند مخاطبان روزگارش را بسازد. ذهن با شنیدن واژۀ نگاه، چشم را به یاد می‌آورد و با رسیدن به گوش، گسترۀ تداعی چشم بیشتر می‌شود. اگر خواننده با سنت ادبی (چشم و بادام) آشنا باشد در مصرع دوم استعارۀ مرشحۀ گل بادام را با تداعی چشم کشف می‌کند. این تناسب خیالی دور که شاعر میان «نگاه و بادام و گوش و پنبه» آفریده همان چیزی است که نازک خیالان اصفهانی و دورخیالان هندی به آن «بستن مضمون» می‌گویند.
فهم این مضمونهای پنهانی تلاش می‌طلبد. و لذت معماگونۀ شعر برای شاعر از بستن مضمون حاصل می‌شود و برای خوانند از گشودن آن.
اما مضمون بیت بالا، ادعایی اغراق آمیز است که از تناسبهای تصویری میان نگاه و بادام و گوش و حرف ساخته شده است. فهم مضمون هنوز ساده نیست. منظور شاعر از این که آنقدر حرف نگاه شنیده که «پنبه‌ی گوش به رنگ گل بادام بود» چیست؟

کدام رنگ گُل بادام ؟ شکوفۀ صورتی یا سفید؟

هنوز نمی‌دانیم منظور شاعر از این که پنبۀ گوشش به رنگ گل بادام است چیست؟

آیا او مفتون تناسب میان بادام و گوش و چشم است و به معنای منطقی حاصل از تأویل مجازی اهمیتی نمی دهد؟ یا مانند شاعر حجم قصداً در پی دور کردن خیال خواننده از متن و کشاندن او به حوالی و حواشی پنهان و دور پدیده هاست؟

این بیت از صامت سوداگر چندان پیچیده نیست و تناسبهای پیچیده‌ای میان تصویرها ندارد اما کمک می‌کند که گل بادام را معادل نگاه بفهمیم:

ما را نگه چشم تو از چشم تو خوش‌تر

بـــــادام صفـــاي گـــل بـــادام نــــــدارد

اگر در بیت بالا هم، رنگ گل بادام را استعاره از نگاه سرخ بگیریم آیا می‌شود تصور کرد که پنبۀ گوش از شنیدن نگاههای سرخ شاعر خونی شده است!؟ از این اغراقهای خیالی در شعر نازک خیالان بسیار است. شوکت بخاری در این بیت با چشم و بادام و مغز قلم، مضمونی تازه بسته که قابل فهم‌تر از بیت نخست است.

ز بس امشب رقم‌ها از سواد چشم او كردم

زبان خـــامه‌ي من مغــــز بادام است پنداري

این ادعا که زبان قلم شاعر از مغز بادام است تنها به سبب شباهت چشم به بادام خوشایند و خیالی می‌شود. شاعر آنقدر از سیاهی چشم یار نوشته که گویی زبان قلمش مغز بادام است.

و این آخرین بیت «چشم بادامی» نیز عاطفه ای قوی دارد. هر چند کشف نسبت بادام سیاه (چشم سیاه) با انداختن پیش تابوت دور از ذهن است.

جای آن است که حوران بهشت از دیده

پیش تابــــوت تو بـــادام سیــــــاه اندازند

کوتاه سخن آن که زیبایی‌شناسی سبک دورخیالان بر بنیاد اغراقهای خیالی و غیر قابل تأویل به ساحت فهم عادی شکل گرفته است. آنچه را آنها «صنعت خیال» می نامند همین اغراق در نازکی خیال و بستن تناسبهای تخیلی دور از ذهن است. ابیات بیدل خود از لونی دیگر است و مبنایی دیگر دارد.

 امتداد عمر برد از چشم ما ذوق نگاه
کهنگی‌ها کرد آخر مغز اين بادام تلخ

کس نديد از روغن بادام طوفان جنون
جز غبار من که آشفت از نگاه پرفنش

ياد نگاه او به چــه کيفيتم بسوخت
عمری چراغ خلوت بادام هم شدم

ز خويشم ميبرد جائي که ميگردم بهار آنجا
نگـــاهِ ســاغرِ ايمايِ گـــل بــادام تمهيدش

دور از نگهت حاصلم اين بس که درين باغ
چشمي دهـــم آب از گــل بادام و بگــريم


برچسب‌ها: سبک هندی, شعر حجم
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 0:57 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه 16 آبان1392

رموزی کاشانی


رموزی (د. 972 قمری) از قریۀ نشلج کاشان بود  در آغاز طالب رمل بود. مریدانی گرد وی جمع شدند؛ ادعای نبوت کرد اما به زنجیر کشیدندش و به دارالمجانین فرستادند. از جنون بهبود یافت. فقه خواند چندان که در مباحث فقهی فقها را مجاب می‌کرد. به الحاد منسوبش کردند. اما در مجلس شاه خاقان طهماسب مقبول افتاد به جهت رمل. کتاب شرایع الاسلام را به نظم آورد.

«فتاوی چند که موافق هیچ مذهبی نبود در میان عوام شهرت داد از آن جمله گفت که کلمۀ طیبۀ علی ولی الله در تشهد نماز واجب است و جزو شهادتین است. و از این قبیل مسأله چند دیگر»

(خلاصة الاشعار تقی الدین کاشی، بخش کاشان. تهران: میراث مکتوب. ص700).

نوشته شده توسط محمود فتوحی در 7:26 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه 8 مهر1392

برجسته‌نویسی نام خاص و واژۀ آغازین جمله (3)

در دو یادداشت پیشین کـاروند بحثی با عنوان «برجسته‌نویسی نام خاص و واژۀ آغازین جمله» مطرح کرد. دوستان موضوع را با موافقت و بیشتر مخالفت دنبال کردند. ایرادهایی که در یادداشتها بر این پیشنهاد گرفته‌اند از این قرار است:


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 23:27 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه 3 شهریور1392

برجسته‌نویسی نام خاص و واژۀ آغازین جمله (2)

سپاس از همه دوستانی که در مخالفت و موافقت با این پیشنهاد کاروند نظر خود را قلمی کردند. دوست بسیار نازنین (با نام نوشتارها) سه ایراد بر پیشنهاد کاروند مرقوم فرمودند که ذیلا نقد ایشان و دفاع کاروند از پیشنهادش تقدیم می‌شود.

نوشتارها در نقد پیشنهاد: کاروند

سلام دکتر عزیز! چند نکته به ذهن می رسد. نخست اینکه شما تفاوت مهم میان زبان هایی را که در انها حروف جداجدا نوشته می شوند (مثل انگلیسی و فرانسوی و ایتالیایی) را با زبانهایی که در انها حروف به صورت پیوسته نوشته می شوند (فارسی و عربی) لحاظ نکرده اید. از این جهت، پیشنهاد شما منطقی به نظر نمی رسد.

دیگر اینکه در همین قطعه ای که خود شما نوشته اید، مبنای 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 23:16 |  لینک ثابت   • 

جمعه 25 مرداد1392

برجسته‌نویسی نام خاص و واژۀ آغازین جمله (1)

این جمله را تند بخوانید:

«نمونه‌ی دیگری از این مسائل برخوردِ جـهانی با خـیابانی بود که در نظر وی مظهر تجلی خدا بر روی زمین بود».

شـک ندارم که جمله دوبار خواندید، تا بفهمید که


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 23:46 |  لینک ثابت   • 

جمعه 18 مرداد1392

هلال عید به دور قدح اشارت کرد

بیا که ترک فلک خوان روزه غارت کرد

هلال عید به دور قدح اشارت کرد



ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 5:41 |  لینک ثابت   • 

شنبه 5 مرداد1392

بخش آخر: بنیاد‌های نظری رشتۀ زبان و ادبیات فارسی (13)

7) فقدان روش و نظام مندی

بسیاری از عوامل پیش‌گفته (مانند گستردگی مفهوم ادبیات، ترجیح حفظ و انتقال، تاریخی‌گری، نگاه ایدئولوژیک) مانع شده است تا ادیبان ما ضرورت طراحی ساختاری علمی و روش‌مند مبتنی بر انضباط دانشگاهی برای این رشته احساس کنند. در تمام این سال‌ها سنجش و ارزشیابی علمی،  روش‌‌های تفسیر، نوع پژوهش و خوانشن متن‌ها معیار مشخص و الگوی تعریف شده‌ای نداشته است. الگوهای بلاغت، زیبایی‌شناسی سخن ادبی، دوره‌بندی ....


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 4:0 |  لینک ثابت   • 

جمعه 4 مرداد1392

پیشنهاد یکی از دوستان عزیز و پاسخ کاروند

دانشجو:

آقای دکتر عزیز لطفا در وبلاگ خود مجالی فراهم آورید تا دانشجویان و دوستانی که دغدغه چنین بحثی دارند فرصت یابند تا نظرات خود را دراین باره بیان کنند تا بحث و گفتگو در بگیرد.
ممنون

[پاسخ:]


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 8:36 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه 2 مرداد1392

بنیاد‌های نظری رشتۀ زبان و ادبیات فارسی (12)

6) ادبیات به مثابه ایدئولوژی

متن‌های ادبی فارسی آنجا که با عقاید تصوف یا اندیشه‌های ملی یا دینی و سیاسی پیوند خوره‌اند چونان یک متن ایدئولوژیک تلقی می‌شوند. شیفتگی مفرط محققان ادبی به شخصیت‌ها و متون عرفانی یا ملی، و گاه ادبیات سیاسی معاصر نمودهایی شبیه رفتار گروههای ایدئولوژیک است. این رفتارهای شبه‌ایدئولوژیک با قبول مطلق گذشتۀ ادبی، بازتولید مبانی زیبایی‌شناسی قدیم و عشق به شاعران و آثار ادبی، و حتی خود رشتۀ ادبیات گسترش یافت. در دانشگاه و کلاس‌های تدریس ادبیات،


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 0:17 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه 31 تیر1392

بنیاد‌های نظری رشتۀ زبان و ادبیات فارسی (11)

چند عامل سبب شد که متون اخلاقی و صوفیانه در صدر برنامۀ آموزشی و مطالعات ادبی دانشگاه بنشیند. نخست غلبۀ ادیبان مجتهد بر گروه ادبیات دانشگاه تهران که پشتوانۀ نیرومند اطلاعات دینی داشتند، دوم فراوانی متن‌های ادبی سرشار از محتوای دینی، اخلاقی و عرفانی. این دو عامل، روش و دانش کارآمد و نیز مواد کافی برای خوانش اخلاقی و دینی ادبیات فارسی را فراهم کردند.

عامل سوم پیروزی انقلاب اسلامی و بلافاصله انقلاب فرهنگی بود که در پی آن


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محمود فتوحی در 19:11 |  لینک ثابت   • 
مطالب قدیمی‌تر